روزنوشت‌های خورشیدوش

درود. نوروز باستانی بر شما فارسی‌زبانان و همه‌ی مردم جهان مبارک باد.

دیگر این جمله که«نوروز در مرزهای تمدن ایران (از هند تا یونان) نمی‌گنجد و یک جشن جهانی است» به واقعیت تبدیل شده است و کمتر جایی در جهان زمینی وجود دارد که با این جشن بیگانه باشد. به جرات می‌توان گفت که نوروز طبیعی‌ترین و ماندگار‌ترین جشن در میان آدمیان است. جشنی که تاخت و تاز سکندر و تازی و مغول نه تنها خللی در انجام آن نتوانست ایجاد کند که خود نیز از زیبایی آن در شگفت ماند. آن بیگانگان که این مردم را خاشاکی می‌دانستند که با بادی سبک از میان می‌رود، تارهای پیوند نوروز، یلدا، مهرگان، گرامیداشت  پیران و زنان، گرامیداشت خاک و آب و طبیعت به عنوان میزبانان آدمی،‌ آزادمنشی و آزاداندیشی و البته آزادی مردم‌زادگان، و مهم‌ترینشان باور به برابری آدمیان چه زن چه مرد چه کوچک چه بزرگ چه سپید و چه سیاه را ندیدند.

(…)

همین الان یک ایمیل درباره‌ی پاسداشت زبان فارسی دریافت کردم. موضوع اون درباره‌ی آسیب‌دیدگی زبان فارسی ناشی از برگردان‌های ناشیانه بود؛ برگردان‌هایی که در آنها به جای ملاک قرار دادن زبان مقصد (فارسی)، ساختار زبان مبدا در متن ترجمه‌شده دیده می‌شود.
این یک سوی قضیه است که جای بحث بسیار دارد؛ سوی دیگر قضیه مقصد بودن زبان فارسی در «شاید» بیش از ۹۵ درصد ترجمه‌هاست. زبان انگلیسی نمونه‌ای روشن از یک زبان پویا و پایدار است و دلیل این پایداری، دانش‌زایی گویشوران این زبان است که نتیجه‌ی آن مرجع شدن انگلیسی بوده است. این یک امتیاز برای زبان انگلیسی است و زنده ماندن آن را تضمین می‌کند.
متاسفانه، ما گویشوارن زبان فارسی در دانش‌زایی سهم بسیار کوچکی داریم و بدتر از آن زبان فارسی در فهرست زبان‌های تولیدکننده‌ی دانش چنان پایین است که کسی در اون سمت زمین حتی به فکر آموختن زبان فارسی برای این منظور هم نمی‌افتد. تنها برگ برنده‌ی زبان فارسی «ادبیات غنی» آن است که اون هم میراث گذشتگان ۵۰۰ سال به قبل ماست.
از نظر من تنها همین دو فاکتور، یعنی «دانش‌زایی» و «ادبیات غنی»، تضمین‌کننده‌ی پایداری هر زبانی است. برداشت من این است که وزنه‌ی دانش‌زایی سال به سال در حال سنگین‌تر شدن است و باید بیشتر بر روی آن تمرکز کرد…

(…)