روزنوشت‌های خورشیدوش

همین الان یک ایمیل درباره‌ی پاسداشت زبان فارسی دریافت کردم. موضوع اون درباره‌ی آسیب‌دیدگی زبان فارسی ناشی از برگردان‌های ناشیانه بود؛ برگردان‌هایی که در آنها به جای ملاک قرار دادن زبان مقصد (فارسی)، ساختار زبان مبدا در متن ترجمه‌شده دیده می‌شود.
این یک سوی قضیه است که جای بحث بسیار دارد؛ سوی دیگر قضیه مقصد بودن زبان فارسی در «شاید» بیش از ۹۵ درصد ترجمه‌هاست. زبان انگلیسی نمونه‌ای روشن از یک زبان پویا و پایدار است و دلیل این پایداری، دانش‌زایی گویشوران این زبان است که نتیجه‌ی آن مرجع شدن انگلیسی بوده است. این یک امتیاز برای زبان انگلیسی است و زنده ماندن آن را تضمین می‌کند.
متاسفانه، ما گویشوارن زبان فارسی در دانش‌زایی سهم بسیار کوچکی داریم و بدتر از آن زبان فارسی در فهرست زبان‌های تولیدکننده‌ی دانش چنان پایین است که کسی در اون سمت زمین حتی به فکر آموختن زبان فارسی برای این منظور هم نمی‌افتد. تنها برگ برنده‌ی زبان فارسی «ادبیات غنی» آن است که اون هم میراث گذشتگان ۵۰۰ سال به قبل ماست.
از نظر من تنها همین دو فاکتور، یعنی «دانش‌زایی» و «ادبیات غنی»، تضمین‌کننده‌ی پایداری هر زبانی است. برداشت من این است که وزنه‌ی دانش‌زایی سال به سال در حال سنگین‌تر شدن است و باید بیشتر بر روی آن تمرکز کرد…

(…)

چشم‌تون روز بد نبینه. یک هفته پیش دچار اسپاسم ماهیچه‌های کمر شدم که هنوز هم ادامه داره و از پریروز با یه سرماخوردگی فیل‌انداز دارم دست و پنجه نرم می‌کنم.
دو ساعتی هست که سردردم فروکش کرده. اومدم یه سری به اینترنت بزنم؛ توی مقاله‌ی اسپرانتو-ی ویکی‌پدیا به مقاله‌ی قم (زادگاه من) لینک زنده شده بود ( آیت الله خمینی در ابتدا با اسپرانتو موافق بود و آن را باعث وحدت مسلمانان می‌دانست. حتی تدریس این زبان در قم شروع شد. هر چند بعدا در سال ۱۹۸۱، وی با ترویج آن مخالفت کرد. این امر بعد از آن صورت گرفت که وی دریافت مذهب بهائی به ترویج اسپرانتو علاقه دارد.) و توی مقاله‌ی قم به محله‌ی من، یعنی باجک، لینک زده شده بود (تعدادی از محلات جدید شهر قم با نامهای یزدانشهر، صفائیه، دورشهر، زنبیل‌آباد، سالاریه، صفاشهر، نیروگاه، شاهزاده ابراهیم، خاکفرج، باجک، آذر، ۳۰ متری کلهری، ۳۰ متری کیوانفر، مهدیه، شاه سید علی، قائم، شهرک امام خمینی، قم نو و دهها محله دیگر نامیده شده‌اند.) که توجه‌ام رو جلب کرد و روش کلیک کردم…

(…)

بسیاری از کلیدواژه‌هایی که کاربران اینترنت به واسطه‌ی اون‌ها از موتورهای جستجو به وب‌سایت یا وبلاگ من راهنمایی می‌شند دارای مضمون «کاربرد فیزیک در زندگی روزمره» هستند. من تا کنون مقاله یا روزنوشتی با این مضمون ننوشته بودم و با توجه به این که کسان بسیاری در پی چنین نوشتاری هستند این نوشتار رو آماده کردم.
واژه‌ی فیزیک یک واژه‌ی یونانی به معنای «طبیعت» است و امروزه در معنای «طبیعت‌شناسی» به کار می‌رود. هر چیزی که پیرامون خود می‌بینید، حتی چیزهایی که به نظرتان مصنوعی (ساخت بشر) هستند، به نوعی بخشی از طبیعت به شمار می‌آیند. پس اگر بتوان طبیعت را شناخت (فیزیک)، می‌توان ارتباط بهتری هم با این دست‌ساخته‌های بشری (ابزارهای زندگی روزمره) برقرار کرد…

(…)