روزنوشت‌های خورشیدوش

همین الان یک ایمیل درباره‌ی پاسداشت زبان فارسی دریافت کردم. موضوع اون درباره‌ی آسیب‌دیدگی زبان فارسی ناشی از برگردان‌های ناشیانه بود؛ برگردان‌هایی که در آنها به جای ملاک قرار دادن زبان مقصد (فارسی)، ساختار زبان مبدا در متن ترجمه‌شده دیده می‌شود.
این یک سوی قضیه است که جای بحث بسیار دارد؛ سوی دیگر قضیه مقصد بودن زبان فارسی در «شاید» بیش از ۹۵ درصد ترجمه‌هاست. زبان انگلیسی نمونه‌ای روشن از یک زبان پویا و پایدار است و دلیل این پایداری، دانش‌زایی گویشوران این زبان است که نتیجه‌ی آن مرجع شدن انگلیسی بوده است. این یک امتیاز برای زبان انگلیسی است و زنده ماندن آن را تضمین می‌کند.
متاسفانه، ما گویشوارن زبان فارسی در دانش‌زایی سهم بسیار کوچکی داریم و بدتر از آن زبان فارسی در فهرست زبان‌های تولیدکننده‌ی دانش چنان پایین است که کسی در اون سمت زمین حتی به فکر آموختن زبان فارسی برای این منظور هم نمی‌افتد. تنها برگ برنده‌ی زبان فارسی «ادبیات غنی» آن است که اون هم میراث گذشتگان ۵۰۰ سال به قبل ماست.
از نظر من تنها همین دو فاکتور، یعنی «دانش‌زایی» و «ادبیات غنی»، تضمین‌کننده‌ی پایداری هر زبانی است. برداشت من این است که وزنه‌ی دانش‌زایی سال به سال در حال سنگین‌تر شدن است و باید بیشتر بر روی آن تمرکز کرد…

می‌خوام خیلی روشن بگم: ۵۰ درصد این «بدبختی» از کم‌کاری من و تو است و ۵۰ درصد دیگر از کم‌کاری حکومت جاری ایران و دیگر کشورهای فارسی‌زبان. شاید هم باید نفت رو نفرین کرد. ریشه‌یابی این کم‌کاری‌ها خیلی آسون نیست و باید ژرف‌تر بررسی کرد.
توی هر رشته‌ و زمینه‌ای که فعالیت می‌کنیم باید باور داشته باشیم که پیشرفت هر کسی در هر زمینه نه تنها برای خود او که برای خود آن زمینه، برای دیگر فعالان آن زمینه، برای آیندگان آن شخص، و برای طیف گسترده‌ای از مردم پیشرفت را به ارمغان خواهد آورد.
یک نکته که بسیاری از مردم بسیار دیر آن را درمی‌یابند «علاقه» به رشته‌ای است که می‌خواهند در آن فعالیت کنند. جای افسوس و دریغ است که در دوران دبیرستان به دانش‌آموزان گفته می‌شود کدام‌یک از این فاکتورها برایت مهم‌تر است: «دانشگاه، هزینه‌ی تحصیل در دانشگاه، شهر، علاقه به رشته‌ی تحصیلی، بازار کار رشته‌ی تحصیلی، و …» تا رشته را برایت انتخاب کنیم!
نتیجه: زمینه‌ای که می‌خواهید توی اون فعالیت کنید را متناسب با علاقه‌تون (و در مرتبه‌ی دوم متناسب با بازار کار) برگزینید تا هم تضمین‌کننده‌ی موفقیت خودتون باشه و هم پیشرفت و پایداری فرهنگی را که به اون وابسته هستید تضمین کنه.

پانوشت ۱: در آینده نوشته‌ای در مورد «فرهنگ و تمدن، یک میراث بشری» همین‌جا می‌نویسم. همین اندازه بگم که از نظر من زبان مردمان هر «فرهنگ و تمدن» یکی از اصلی‌ترین ستون‌های آن فرهنگ و تمدن است.

پانوشت ۲: این نوشته از اون نوشته‌های فلسفی شد که از یه جایی شروع می‌کنند و آن‌قدر از نتیجه‌گیری‌ها نتیجه می‌گیرند و بحث رو وصله و پینه می‌کنند تا حرف آخر رو بزنند و به نوعی «لقمه رو دور سرشون می‌گردوند»؛ منظور من از این نوشته‌ی بی سر و ته این بود (بیان ریاضیاتی):
موفقیت در زمینه‌ای که فعالیت می‌کنی = پیشرفت خودت + وابستگان + زبان + همون رشته = پویایی و پیشرفت تمدن و فرهنگی که به اون وابسته هستی – (وابستگی به بیگانه)×۲٫

~ به عنوان یک کارشناس فیزیک، ارادتمند بر و بچه‌های ریاضی هم هستیم.