روزنوشت‌های خورشیدوش

یکی دو هفته‌ی پیش دو کتاب با عنوان‌های «اندرزهای کورش بزرگ» و «اندرزهای داریوش بزرگ» نوشته‌ی سید علی‌اصغر شریعت‌زاده به دستم رسید. در این کتاب‌ها جمله‌هایی تاریخی از این دو بزرگ‌مرد تاریخ می‌خوانیم که برخی از آنها، با وجود گذشت هزاران سال، تازه به نظر می‌رسند. نمونه‌هایی از آنها را در اینجا می‌آورم.

کورش شاه:
۱- خودت را بشناس، آنگاه شاهد سعادت در آغوشت خواهد بود.
۲- ای فرزند، نخستین اندرزم به تو این است که راستگو باشی تا لااقل از آن‌چه مستوجب شده در امان باشی و مطمئن باش که دروغ‌پردازی مانع رواج همدردی بین افراد بشر است.
۳- شما باید ناظر رفتار من و مراقب باشید که آیا تکالیف خود را به‌درستی انجام می‌دهم یا نه.
۴- هرگاه کسی خود واجد مزایا و فضائل نباشد، حق ریاست بر دیگران را ندارد.
۵- حرمت قانون را بر خود واجب شمارید و خصایل و سنن قدیمی را گرامی بدارید.

۶- اشخاص از راه نفاق و دشمنی به حضیض ذلت فرو افتاده‌اند و چه بسا سلطنت‌ها و خاندان‌ها که به علت ظلم و ستم یا به سبب کینه‌توزی و دشمنی محو و نابود شده‌اند.
۷- اما یاران نیک با جور و ستم به دست نمی‌آیند بلکه به یاری اعمال نیک و پسندیده می‌توان آنها را به دست آورد.
۸- مگر ندیده‌اید کسانی که دست خود را به خون هم‌نوع خود آلوده‌اند چگونه در تمام عمر تحت استیلای وحشت و انتقام روح مقتول آنی راحت ندارند؟

داریوش شاه:
۱- پسند من نیست که کسی به کسی بدی کند.
۲- آنچه کسی از کس دیگر می‌گوید مرا قانع نمی‌کند، مگر بر حسب دستور نیک شهادت درستی بیاورد.
۳- آنچه مرا خشمگین می‌کند از آن خودداری می‌کنم و بر تندی‌های خود مسلط هستم.
۴- تو که از این پس شاه خواهی بود خود را قویا از دروغ بپا.
۵- این کشور را اهورامزدا از دشمن، از خشکسالی، از دروغ محفوظ دارد. به این کشور نیاید نه دشمن، نه خشکسالی، نه دروغ!